Thanhhoavci@thanhhoa.edu.vn

Hội nhập và đào tạo nghề

Cập nhật: Thứ Tư, ngày 08/05/2019, Lượt xem: 0

Cộng đồng kinh tế ASEAN - AEC (ASEAN Economic Community) được ra đời vào cuối năm 2015 (ASEAN, 2008), mang lại nhiều thuận lợi xét trên các khía cạnh chính trị, an ninh, văn hóa và xã hội đối với Việt Nam cũng như đối với các nước khác trong khối ASEAN.

Tuy nhiên, một vài thách thức mới cũng sẽ nổi lên, đặc biệt là đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Theo tổ chức lao động thế giới, 50% học sinh - sinh viên Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà tuyển dụng sau khi tốt nghiệp (Nam Việt, 2015). Trong quý 2 năm 2015 số học cử nhân - thạc sỹ thất nghiệp là 199.400 người (Hoàng Mạnh, 2015). Do đó, bài báo này sẽ phân tích những thuận lơi, tạo ra nhiều việc làm và hợp tác đào tạo, và những khó khăn, hạn chế về kỹ năng mềm và ngôn ngữ, đối với quá trình đào tạo nghề khi cộng đồng kinh tế AEC được tạo ra.
Có thể nhận thấy rằng AEC được thành lập mang lại rất nhiều lợi ích. Thứ nhất, nhiều việc làm mới sẽ được tạo ra khi AEC được hình thành bởi thị trường lao động sẽ trở nên rộng lớn hơn. Cụ thể, 14 triệu việc làm mới sẽ được tạo ra trong khu vực ASEAN cho đến năm 2025 (Nam Việt, 2015). Điều này sẽ góp phần rất lớn cho lĩnh vực đào tạo nghề, đặc biệt là nhu cầu về công nhân kỹ thuật bậc cao. Tiếp theo, hợp tác với các giảng viên, giáo viên nước ngoài, hoặc những người đang công tác trong lĩnh vực kỹ thuật tại nước ngoài về làm việc và giảng dạy cho trường đào tạo nghề sẽ trở nên dễ dàng hơn. Điều này sẽ tạo ra nhiều thuận lợi hơn học sinh, sinh viên tiếp cận những công nghệ mới và những văn hóa khác nhau, giúp cho họ có cơ hội làm việc với môi trường nước ngoài ngay từ khi còn học tập trong nước. Theo cách đó, khi ra trường có thể bắt nhịp ngay với thực tế sản xuất và hạn chế được vấn đề về sốc văn hóa khi làm việc ở các nước khác trong khu vực. Do đó, những thuận lợi này sẽ góp phần rất lớn để nâng cao chất lượng đào tạo nghề.  
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích đó, hệ thống dạy nghề cũng phải đối mặt với rất nhiều chướng ngại vật.  Đầu tiên, hạn chế về kỹ năng mềm đối với học sinh, sinh viên học nghề. Học sinh, sinh viên Việt Nam, đặc biệt là học sinh học nghề, trong khi rất hạn chế về kỹ năng mềm thì các nhà tuyển dụng, đặc biệt các nhà đầu tư nước ngoài, lại rất quan tâm đến kỹ năng này (Quý Châu, 2015). Điều này sẽ là một trở ngại rất lớn trong quá hòa nhập và làm việc trong một môi trường đa văn hóa. Tiếp theo, ngày nay, Tiếng Anh là một ngôn ngữ toàn cầu nên hạn chế đối với sử dụng nó cũng sẽ là một nguyên nhân gây nên cản trở đối với quá trình lưu chuyển lao động giữa các nước ASEAN. Thậm chí, những học sinh sau khi tốt nghiệp có thể thất nghiệp hoặc có thể khó khăn trong quá trình tìm kiếm việc làm bởi những các công nhân có trình độ cao và những lao động lành nghề ở các nước khác như: Malaysia, Indonesia và Singapore, có thể đến và chiếm mất công việc và vị trí. Do vậy, những hạn chế này có thể là một nguyên nhân chính làm cản trở trong quá trình đào tạo nghề đạt được đẳng cấp khu vực.      
Trước thực trạng đó, một vài giải pháp cấp bách cần phải được thực hiện để có thể giải quyết được những khó khăn đã nêu trên. Cụ thể, bên cạnh những giải pháp chiến lược mang tính vĩ mô ở phạm vi toàn quốc hay khu vực, chuẩn hóa lại chương trình đào tạo cần phải được thực hiện chủ động đối với mỗi một cơ sở dạy nghề. Cụ thể, các môn kỹ năng mềm như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thiết lập mối quan hệ, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng xử lý than phiền khách hàng … phải được đưa vào giảng dạy trong chương trình đào tạo với thời lượng phù hợp. Thêm vào đó, mời các doanh nghiệp tới để cùng tham gia vào trong quá trình đào tạo, đánh giá kỹ năng của sinh viên, học sinh có thể là một cách tiếp cận hiệu quả để nâng cao những kỹ năng mềm cho người học trong thời gian ngắn. Do vậy, hệ thống dạy nghề có thể đào tạo ra nguồn nhân lực có năng lực chuyên môn, kỹ năng mềm và đạo đức nghề nghiệp, đáp ứng cho quá trình hội nhập AEC. 
Tóm lại, hội nhập AEC mang lại nhiều thuận lợi cũng như khó khăn đối với đào tạo nghề. Tuy nhiên, những khó khăn này cũng sẽ là động lực mới để cho chúng ta có những giải pháp chiến lược và đột phá, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề khi thời gian cho quá trình hội nhập AEC sắp đến gần, để từ đó thay đổi chương trình đào tạo, giúp sinh học sinh, sinh viên không chỉ hoàn thiện về chuyên môn mà còn có kỹ năng mềm tốt hơn để đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động.

Video